‘Laat ontkennings-

discussie links liggen’

Picture this. Jij – hulpverlener - staat in de huiskamer en weet dat de kinderen in het gezin mishandeld worden. Of seksueel misbruikt. Maar de volwassenen ontkennen glashard. Wat dan? Vertrouwensarts Eric Sulkers pleit voor de methodische aanpak ‘Resolutions Approach’ om snel resultaten te bereiken.

Met de hakken
in het zand

Oplossing:
Resolutions Approach

Uit de
verdedigende positie

“Op zich is het bespreekbaar maken van zaken die zich diep in de taboesfeer bevinden al uitermate lastig. Als daar nog eens die ontkenning bij komt…”  Kinderarts Eric Sulkers, vertrouwensarts bij Veilig Thuis Zeeland en docent Social Work aan de Hogeschool Zeeland, stelt dat hulpverleners door onvoldoende kennis en ervaring vaak met de mond vol tanden staan als kindermishandeling of seksueel misbruik wordt ontkend. “Ze zijn er eigenlijk niet op voorbereid, terwijl het de dagelijkse praktijk is in risico-situaties.”

Toch kent bijna iedere hulpverlener voorbeelden van de impasse tussen hulpverlener en gezin. In een ontkenningsdiscussie proberen de hulpverleners de kinderen van het gezin, meestal de ouders, te overtuigen van wat er volgens hen ‘echt’ is gebeurd. De belangrijkste gezinsleden, onder wie de vermeende dader, redeneren dat de hulpverleners het bij het verkeerde eind hebben, of zij willen gewoon niet toegeven. Die discussie kan enorm veel tijd, middelen en energie kosten. Want beide partijen zetten de hakken in het zand.

 

Toch zijn er goede methoden om met zo’n situatie om te gaan. Zelf is Sulkers pleitbezorger van de methode die is ontwikkeld door Susie Essex. “Zij is de ‘grande dame’ van het omgaan met ontkenning. Samen met John Gumbleton en Colin Luger heeft ze haar systematiek uitgewerkt in de ‘Resolutions Approach’, een therapieprogramma voor ouders die beschuldigd werden van onder meer seksueel misbruik.”

In de Resolutions Approach zien hulpverleners af van pogingen om de vermoedelijke dader schuld te laten bekennen. Zo kan de ontkenningsdiscussie links blijven liggen. De nieuwe inzet is ernaar te streven dat het gezin zich inzet voor een toekomst, waarin het voor alle betrokken hulpverleners duidelijk is dat er nooit meer ‘zoiets’ kan gebeuren.

 

Sulkers zag Susie Essex aan het werk tijdens diverse workshops, die hij zelf organiseerde in Nederland.  “Dan zie je hoe een zeer vriendelijk, grijs dametje door het stellen van vragen verder komt in de veiligheidsplanning. Dat doet ze op een heel galante, maar zeer doordachte manier. Je zou het strategisch kunnen noemen. Zij beschrijft het zelf als ‘een combinatie van Colombo en een terriër met een strik’. Susie gebruikt vragen en selectieve versterking van de antwoorden met ideeën uit systeemtherapie en motiverende gespreksvoering. Daarnaast verstopt ze heel veel psycho-educatie, bijvoorbeeld over patronen van seksueel misbruik in haar verhaal.”

Sulkers stelt dat ouders zich over vijf punten zouden moeten uitspreken in zo’n gesprek.  “Omdat mensen meer geneigd zijn tot veranderen als zij zelf de reden daarvoor formuleren, is het belangrijk dat we door middel van vragen ‘uitlokken’ dat ouders deze dingen zeggen. Zo voorkom je dat je probeert te overtuigen, en dat de ouders in de verdedigende positie gaan.”

1. Ik begrijp dat jullie bezorgd zijn, gezien de feiten, ook al is dat in ons geval misschien niet van toepassing.

2. Ik kan beter meewerken, anders loop ik kans mijn kinderen kwijt te raken of nooit meer van jeugdzorg af te komen.

3. Het is voor mijzelf ook beter om mee te werken, om me ‘boven verdenking’ te stellen.

4. Ik zie in dat ik een netwerk nodig heb om dit echt goed te gaan doen.

5. Het is nodig om het aan de kinderen eerlijk uit te leggen.

“Het lijkt dat het gesprek traag gaat”, stelt Sulkers. “Maar als je Susie Essex observeert, dan zie je dat zij enorme resultaten boekt. In een gesprek van anderhalf uur is vrijwel alles van de ‘Resolutions Approach’ de revue al gepasseerd!”

En nu de praktijk

“De thema’s die Eric Sulkers noemde, zoals het boven verdenking stellen van mogelijke daders en het begrijpen van zorgen, zijn niet echt nieuw, maar ik ga ze wel bewuster inzetten. Door de tijdsdruk in het werkveld ga je soms te snel in het gesprek. Door iets meer tijd te nemen is het gemakkelijker voor elkaar te krijgen dat mensen zelf gaan praten.”

Brigitte Pieterse, TriviumLindenhof
Familie centraal

“Dat je bij crisissituaties begint met een familieberaad vind ik heel krachtig. Die tip bespreek ik morgen in mijn team. Ook waardevol zijn de vier vragenlijstjes die gericht zijn op de attitude van de persoon met wie je spreekt. Tijdens een gesprek met ouders of verzorgers zoek je immers altijd naar houvast.”

“Hoe stel je de vraag zo dat de persoon in kwestie niet in de ontkenning schiet maar juist toehapt? De workshop heeft mijn gesprekstechnieken effectiever gemaakt en uitgebreid. Laat personen zelf hun problemen erkennen en blijf als jeugdhulpverlener neutraal. Ik denk dat we met ons team gaan trainen om op deze manier vragen te stellen.”

“Doorvragen is zó belangrijk. In welke discipline dan ook. Het verhaal van Eric Sulkers liet mij inzien dat onze psychologische aanpak niet anders is dan hoe jeugdzorg te werk gaat. We hebben dezelfde visie en dat is heel fijn om in mijn achterhoofd te hebben in de toekomst.”

Mark Erlings, Stek jeugdhulp
Nathan Kattelaar, Ambiq
Ineke Hartsuiker, GGz Drenthe
Zelf gaan praten
Blijf neutraal
Dezelfde visie

 

1

2

3

4

5

6

7

8